Nihat Sahin

    Şenlikler eski tabirle otçu göçleri de değişime uğramıştır. Anlatılanlara göre, eskiden insanlar topluca köyler halinde hep birlikte şenlik alanına girer, oyunlar oynanır, türküler söylenir, silahlar atılırmış. O zamanlar için, bir anlamda bir gösteri olan otçu göçleri; senede bir gün felekten bir gün çalmak gibi yöreye özgü eğlencelermiş. Bugün otçu göçünün adı kaldı. Toplumlar da oluşan sosyal katmanlar, eskiden olduğu gibi bırakın köy halinde şenlik alanına girmeyi, arabalar da bulunan bir koltuk ve şenlik alanına varır varmaz yiyecek telaşları olarak karşımıza çıkıyor. Dolayısıyla şenlikler, otçu göçü coşkusunu ve  ahengini yitirmiş, neşeli bir pikniğe dönmüştür. Tabi ki bu dönüşüm, insanların yaşam biçimlerinin değişmesi ile yakından ilgilidir. Bu hali ile bile şenliklerin mevcut organizasyonlarında yapılacak iyileştirmeler, değişimler yerel ekonominin kalkınmasına yardımcı olabilecektir. Şenlikler, biraz daha özgün hale getirerek alternatif turizm arayışındaki yerli ve yabancı turistlere sunulabilir. 

    Tatil, dinlenme, eğlenme, gezi anlayışı giderek değişiyor. İnsanlar, tatillerinde çoğunlukla tercih ettiği deniz, kum, güneş üçlüsü yerine; daha doğal ve doğa ile iç içe zaman geçirebilecekleri alternatif arayışlar içine girdiler. Tatilini deniz kenarında geçirmek yerine; değişik kültürleri tanıyarak, doğal bir ortamda farklılıklar içinde çok daha dinlenebileceklerini fark edenler artıyor. Tatil planı yapanlar, şehrin yorgunluğunu deniz de  değil, ancak doğada atabileceklerine inanmaya başladılar. Bu anlamda yayla şenlikleri, alternatif arayış içindeki gerek iç gerekse dış turizme yönelik talepleri karşılayabilir, alternatif turizm pastasına ortak olabilir. Dolayısıyla yerel ekonominin kalkınmasına daha fazla katkı sağlayabilir. Eksiklikleri giderilerek, yöresel kültüre uygun düzenlenecek şenlikler, zamanla gezilecek yerlerin başında yer alacaktır.
  
    Bu gün şenliklerden bölgesel ekonomi anlamında yeterince yararlanılamamasının nedenleri arasında ; Ulaşım ve şenlik alanlarında yetersiz alt yapı… Talebi tam karşılamayan organizasyonlar, organizasyonlar da hava şartlarının dikkate alınmaması, yöresel ürün ve hediyelik eşya alanında yetersizlikler, zamanın kısıtlı olması, özellikle çocuklara yönelik hemen hiçbir aktivite olmaması, tanıtım eksikliği gibi konuları sayabiliriz. Yıl boyunca bin bir hayal kurduğumuz, eşe dosta ballandıra ballandıra anlattığımız şenlikler, gerçek anlamda yöre insanının ve gelen misafirlerin beklentilerini tam olarak karşılayamadığı ve iyi organize edilemediği için bölgesel ekonomiye yeterince güç verememektedir.        
 
Şenlik ekonomisinin yerel halka katkısını artırmak ve şenlikleri alternatif turizm aktiviteleri olarak sunabilmek için neler yapılabilir? 

Organizasyon
Şenliklerin yoğun olduğu illerde ki  turizm müdürlükleri vasıtasıyla yıl boyu bu işle meşgul olacak birimler oluşturulmalıdır. Bu birimin asıl amacı, diğer kurumlar ile iletişim kurarak  şenliği, gelen insanlara yöresel motifleri ile sunmak, en önemlisi de oluşan şenlik ekonomisinden yörenin en üst seviyede yararlanmasını sağlamak olmalıdır. Şenlikler kısıtlı süreler yerine daha geniş zamanlara yayılmalı, şenliklere gelen insanlar için her türlü hava şartı göz önüne alınarak gereken tedbirler alınmalı, örneğin; protokol çadırı haricinde de belirli aralıklar ile geçici çadırlar kurulmalıdır. Özellikle konaklama imkanlarını artıracak çalışmalar yapılmalı, dışarıdan gelecek misafirler için il ve ilçelerdeki amaca hizmet edebilecek devlet binalarının geçici kullanımı, dağcılık merakı olanlar için geçici kamp yerleri oluşturulmalı, yöresel kıyafetlerin giyilmesini, yöresel yemeklerin tüketimini özendirici organizasyonlar yapılmalıdır. 

Örnek olarak; uzun çalışmalar neticesinde, yöresel ürünün ön planda olduğu ve her yıl 2-4 Nisan tarihleri arasında Fethiye\'nin Yeşil Üzümlü beldesinde yapılan Kuzugöbeği Festivali bilim adamından sanatçısına her kesimden yerli yabancı insanların katılımıyla yapılıyor. Üç günlük Festival Programın da; çevre gezisinden mantarın kurutulup saklanmasına kadar bir çok anlatım ve etkinlik yapılıyor. Dolayısıyla festivale gelen insanlar farklı bir şeyleri tatmanın mutluluğu ile festivalden ayrılırken yerel ekonomiye önemli bir canlanma sağlıyorlar. Bu festival sayesinde kuzugöbeği kültürü ve bilinci gelişirken fiyatlar da önemli ölçüde artmıştır ( Festival ile ilgili ayrıntılara www.kuzugobegifest.com den ulaşabilirsiniz).
Başka bir örnek var ki hem bölgemiz için hem de ilginçliği ile dikkat çekiyor. Dünyaca ünlü İzmir\'in Alaçatı beldesinde Alaçatı Ot Festivali yapılıyor. Bu festivalde iki kategoride yarışma yapılıyor; ot çeşidi olarak en çok yararlı ot toplayanlar ve toplanan otlardan yapılan yemekler ödüllendiriliyor. Örnekleri çoğaltmak mümkündür. Dolayısıyla şenlikleri ürünlerin ön plana çıktığı festival havasında yaşamak, yöreye özgü kemençe, horon gibi argümanları özüne uygun olarak doğal güzelliklerle birleştirerek çekiciliği artırmak piknik yapmaktan çok daha yararlı olacaktır. 

Ürün
Şenlikler, kesinlikle yöresel ürünlerin ön plana çıktığı, gelen misafirlerin sadece o şenliğe özel bir doyum yaşadığı yerler olmalıdır. Bir gurbetçi yada yöreyi merak eden bir misafir şenlikte, şenliğe özel yiyecekler, giyecekler, hediyelik eşyalar bulabilmelidir. Gerekirse köy standları kurularak, hem anında tüketilebilecek yemekler, hem de gelen misafirlerin satın alabilecekleri yöresel ürünler sunulmalıdır. Müşterilerin,  bir köy standında közün üstünde duran tepsiden servis edilen siron, bir kavanoz mantar, bir poşet kuru ısırgan, kekik yada henüz bilmediğimiz ama çevremizde bol miktarda yetişen yararlı otlardan temin edebilmiş olması; şenliğe gelen kişi için bir ayrıcalık, köylü için ekonomik güç olacaktır. Böylelikle şenliklere gelen insanlar, şehirler de yedikleri tavuk döneri dağ başında yemek zorunda kalmayacak, yöresel lezzetler ile tanışacak evlerine daha mutlu döneceklerdir.
Şenlik ekonomisinde vazgeçilmez bir başka ürünü hediyelik eşya da ziyaretçisi çok olan yerler için önemli bir ticaret alanıdır. Bu alan geliştikçe; gerek el sanatları, gerekse küçük çaplı üretim işletmeleri gelişecek, şenlikler de tanınan bölgesel ürünler şenlik sonrasında dahi bölgesel ekonomiye önemli gelir sağlayacaktır. Safranbolu evleri, peri bacası gibi maketler, yöresel kıyafetler gibi hatıra olarak satın alınan çeşitli hediyelik eşyalar bölgeleri için önemli bir pazar oluşturmaktadır.
Gerek hediyelik eşya, gerekse yöresel diğer ürünler için, kış aylarından başlayarak çeşitli yarışmalar yada kurslar düzenlenerek yaz aylarında pazarlanacak ürünlerin alt yapısı hazırlanabilir. Mevcut ürünlerin geliştirilerek ön plana çıkması sağlanabilir. Böylece, bölgeye özel ziyaretçiler, bölgeye özel ürünleri pazarlar da ve şenliklerde bulabilirler. İşin özü şudur; ürününüz yoksa, paranızda yoktur.Çünkü; sizdeki para emanettir. Hiçbir şey yapılmasa bile yaylaların doğal güzellikleri, iyi bir pazarlama ile başlı başına bir üründür.

Eğlence
Şenliklere ilgiyi artırmak, her kesimden insanı çekebilmek, eğlenceli bir ortam için konser etkinlikleri vazgeçilmezdir. Eğlence programları, misafirler, çocuklar, gençler, kadınlar her kesim göz önüne alınarak düzenlenmeli, bir gün ile sınırlı olmamalı, çeşitli folklor gösterileri, sportif gösteriler günlere yayılarak yapılmalıdır. Önceden hazırlanmış yöresel oyun gösterileri bir şov olarak misafirlere sunulmalıdır. Özellikle çocukların ilgilerini çekecek eğlence organizasyonları yapılmalı, eğlencelere katılan insanlar güzel hatırlara ile evlerine dönmelidirler.

         

Alt Yapı     
Hizmet sektörüne ürün sunabilmek için, öncelikle başlıca insan ihtiyaçlarını karşılamak gerekir. Güvenilir ulaşım, haberleşme, su, elektik hizmet için en önemli konulardır. Ana alt yapı hizmetlerini mevcut teşvikler yardımı ile özel sektör takip edecektir. Güvenilir ulaşım, şehirlerde konaklayan misafirlerin şenliklere, festivallere günübirlik ziyaretlerini artıracak, şenlikler için en önemli sorun olan barınma soruna yardımcı olacak, dolayısıyla barınma ihtiyacı için doğa tahrip edilmeyecektir. Ulaşım güzergahlarına yapılacak dinlenme ve seyir yerleri günübirlik gezilere renk katacak, şenlik dönemlerine bağlı kalmaksızın bölgeye canlılık gelecek, dolayısıyla bölge insanı için yeni ticaret alanları açılacaktır.      

Sonuç olarak şunu söyleyebiliriz : Elimizde deniz-kum-güneş üçlüsün den çok daha değerli ve değeri gün geçtikçe artan bir ürünümüz var : doğal güzellikler... Yaylaların muhteşem doğasını, yine doğaya zarar vermeden daha geniş çevrelere sunarak, hem insanlığa hem de yerel ekonomiye hizmet edebiliriz. Bunu gerçekleştirmek için; alt yapı, ürün ve her şeyden önemlisi değişim şarttır. Senede bir gün piknik yaparak tüketmek yerine kendi ürünümüzü tüketime sunmak, geliştirmek ve bu alanda geleceğe dönük projeler üretmek bölgemiz için önemli bir kalkınma hamlesi oluşturacaktır. Bu alanda gerek bölgesel gerekse lokal olarak umut verici gelişmeler yaşanmakta… gelişmelerin yatırımlara dönüşmesi ve amaca hizmet etmesi için yerel halka büyük görevler düşmektedir.

Sağlıcakla kalın.

Nihat ŞAHİN
   May\'10